DNA

Na de VS denkt ook Nederland aan forensisch gebruik van dna-profielen uit publieke databanken. Het gebruik van publieke dna-databanken bij het achterhalen van de identiteit van onbekende verdachten heeft voor een golf van opwinding in de forensische wereld gezorgd, maar is ook controversieel want het roept verschillende ethische en maatschappelijke vragen op. 

De zogenoemde recreatieve genetica, of ‘pret-dna-test’, heeft in de afgelopen jaren een grote vlucht genomen. Inmiddels zitten miljoenen dna-profielen in dergelijke databanken.  Deze profielen en de bijbehorende informatie zijn nu dus ook relevant geworden voor de opsporing.

Het principe van deze opsporingsmethode is eigenlijk simpel. Als iemands dna-profiel in een publiek toegankelijke dna-databank zit, met naam en toenaam, dan zit niet alleen het dna-profiel van deze persoon in de databank, maar in feite ook van alle eerste- en tweedegraads familieleden, en soms ook (afhankelijk van de uitgebreidheid van de test) van alle derdegraads-familieleden. 

Momenteel wordt door de minister van Justitie en Veiligheid verkend of we deze technologie willen en kunnen implementeren in de Nederlandse opsporing. De grootste hobbel bij deze toepassing wordt juist gevormd door de maatschappelijke en ethische aspecten ervan.

Een van de issues die voortdurend naar voren wordt gebracht is de kwestie van ‘informed consent’ (‘geïnformeerde toestemming’). De waarde van de databank bij forensisch onderzoek is dat die onmiddellijk naar verwanten leidt die zelf geen weet hebben van het feit dat zij in een opsporing ingesloten zijn. Met andere woorden, zonder dat die persoon of zijn familieleden zich daarvan bewust zijn, wordt het informed consent dat door de persoon in kwestie verleend wordt, eigenlijk ook het informed consent van zijn familie gemaakt...

...Het moge duidelijk zijn dat de huidige commerciële dna-databanken niet onder toezicht van Justitie staan. Bij gebruik van die data voor de opsporing is er dus spraken van een ‘repurposing’ van persoonlijke gegeven; die worden gebruikt voor een ander doel dan waar zij voor bedoeld waren. Burgers die geïnteresseerd zijn in hun persoonlijke afkomst of in hun genetische gesteldheid, kunnen onmogelijk overzien wat een opsporingsonderzoek betekent en wat het voor praktische consequenties kan hebben voor het leven van hun verwanten. In plaats van het ‘informed consent’ als strohalm te nemen om de privacy van burgers te schenden, dient de overheid, misschien juist in deze tijden, de burger tegen zichzelf te beschermen.

Alles bij de bron; NRC [long-read]


 

John Crombez heeft een wetsvoorstel klaar om standaard een DNA-staal af te nemen bij slachtoffers van seksueel geweld. Ook zonder dat die slachtoffers een klacht indienen, zou een staal worden afgenomen.

Nu is het nog aan een magistraat van justitie om een DNA-staal te vorderen als er een onderzoek loopt naar een aanranding of een verkrachting. Maar Crombez wil dat zo’n staal standaard wordt afgenomen, tenminste als het slachtoffer schriftelijk toestemt. Ook kan een magistraat wel nog een staal weigeren, maar dan moet er een goede reden worden gegeven. “Het doel van de wet is dat er veel meer daders van verkrachting worden gevat en veroordeeld.” 

Alles bij de bron; VRTNieuws


 

China legt een gigantische database aan met daarin het DNA van alle 700 miljoen Chinese mannen en jongens. Al sinds 2017 is de politie er bezig om van iedereen - vrijwillig, zegt de overheid - een DNA-staal te nemen. 

De databank is volgens Peking nodig om de criminaliteit beter te kunnen bestrijden en daders sneller te kunnen vatten. Waarnemers beschouwen het vooral als een nieuwe stap in het nu al indrukwekkend hightech controleapparaat dat de Chinese overheid bouwt om zijn inwoners in de gaten te houden.

Peking krijgt daarbij hulp uit Amerikaanse hoek. Het bedrijf Thermo Fisher uit Massachusetts heeft een miljoenendeal met de Chinese overheid gesloten om een grote hoeveelheid DNA-testkits te leveren aan de Chinese politie om de testen te doen. Verschillende Amerikaanse politici hebben het bedrijf daarover geïnterpelleerd, maar volgens Thermo Fisher is er niets illegaals aan de verkoop.

Mensenrechtenbewegingen roeren zich intussen ook in het debat. Ze vrezen dat China via die DNA-database de etnische en religieuze minderheden nog strakker onder controle zal proberen te krijgen. 

Alles bij de bron; Nieuwsblad [Thnx-2-Luc]


 

Commerciële DNA-tests beloven consumenten hulp bij hun gezondheid, maar maken dit niet waar. Bovendien gaan de aanbieders onzorgvuldig om met de privacy van hun klanten. Dat concludeert de Consumentenbond die 8 tests onderzocht....

...De onderzoekers onderwierpen de test ook aan de Privacymeter van de Consumentenbond. En ook op dat vlak bleek nogal wat mis. iGene zegt bijvoorbeeld DNA-profielen anoniem met derden te delen. Maar DNA is uniek en dus nooit anoniem. En FamilyTreeDNA deelt het DNA van klanten standaard met opsporingsinstanties. Ook plaatsten alle websites van de aanbieders advertentiecookies zonder hiervoor (duidelijke) toestemming te vragen aan de bezoeker.

Sandra Molenaar, directeur Consumentenbond, raadt consumenten aan om terughoudend te zijn met het gebruik van commerciële DNA-tests. ‘Het kan zinvol zijn als je zekerheid wilt over je verwantschap, maar realiseer je wel dat je DNA afstaat. Iets persoonlijkers is er niet. We vinden de handel in persoonsgegevens al te ver gaan, de handel in DNA is nóg een stap verder. En ook hier zien we dat bedrijven zich niet aan de privacyregels houden.’

De Consumentenbond heeft de uitkomsten van het onderzoek onder de aandacht gebracht bij de Autoriteit Persoonsgegevens en bij de verschillende aanbieders. iGene belooft voortaan vooraf toestemming te vragen voor het delen van DNA-profielen. 

Alles bij de bron; Consumentenbond


 

Het Pentagon heeft militairen gewaarschuwd voor het gebruik van commerciële DNA-tests. Het gaat om kits zoals MyHeritage, 23andMe en Ancestry, waarmee mensen bijvoorbeeld familiebanden kunnen ontdekken. 

Het Amerikaanse ministerie van Defensie is van mening dat de DNA-tests een risico vormen voor militair personeel, blijkt uit een memo gedateerd van 20 december, ingezien door Yahoo News.

"Deze genetische tests zijn grotendeels ongereguleerd en kunnen persoonlijke en genetische informatie blootleggen", staat in het bericht. Ook meldt het Pentagon dat de kits "mogelijk onbedoelde veiligheidsgevolgen en een verhoogd risico voor de gezamenlijke strijdkrachten en missie" kunnen veroorzaken. De memo treedt niet in detail over hoe de DNA-tests precies een risico vormen.

Alles bij de bron; NU


 

Afgelopen maandag liet GEDmatch, een database met genetische data afkomstig van verschillende dna-testdiensten zoals 23andMe, FTDNA en AncestryDNA, via de gebruikersovereenkomst weten dat het een nieuwe eigenaar heeft, het bedrijf Verogen. Een bedrijf dat dna-analyses voor opsporingsdiensten uitvoert.

Commerciële dna-databases zijn in het verleden gebruikt door opsporingsdiensten voor het vinden van verdachten. Zo werd vorige maand nog bekend dat een Amerikaanse rechter politie een zoekbevel had gegeven om de dna-database van GEDmatch te doorzoeken. Het ging daarbij ook om de profielen van gebruikers die hadden aangegeven dat ze hun data niet voor opsporingsdiensten toegankelijk willen maken.

Volgens Jennifer Lynch van de EFF houdt dit in dat dergelijke doorzoekingen niets meer zijn dan sleepnet-expedities door het dna van miljoenen onschuldige mensen. "De politie richt zich niet op het vinden van een specifieke gebruiker gebaseerd op een individuele verdenking. Een feit dat de politie toegeeft, aangezien ze niet weten wie hun verdachte is", aldus Lynch. Ze stelt dat justitie bij dergelijke doorzoekingen hoopt dat op een plaats delict gevonden dna overeenkomt met dna van een verwant in een dna-database.

In database staan 1,3 miljoen mensen, waaronder ook Nederlanders. Wanneer slechts 2 procent van de Nederlandse bevolking zijn of haar dna-profiel naar een database zou uploaden, is het inmiddels mogelijk om altijd tot een dna-match met een verwant te komen, zo stelde dna-expert Lex Meulenbroek van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) eerder dit jaar. "In theorie is het zo dat als 350.000 Nederlanders zeggen: mijn dna mag in een databank om misdrijven op te lossen, we bijna elk dna-spoor kunnen identificeren via stamboomonderzoek."

Alles bij de bron; Security


 

Een dief in Kasterlee werd twee jaar geleden geklist toen hij - tijdens het inbreken - een potje chocomousse opat. Een cruciale fout zo blijkt. Speurders vonden de man zijn DNA terug op dat leeggegeten potje. Vandaag verschijnt de dief voor de rechter in Turnhout.

"Je kan echt nergens komen zonder DNA achter te laten", zegt Els Jehaes van het forensisch DNA-laboratorium van het UZA in 'Start Je Dag'. "Je verliest elke dag huidcellen en tientallen haren. Ook door te spreken verspreid je DNA via minuscule speekseldruppels. Overal laten we dus onbewust sporen na."

"Dankzij de hedendaagse technologie hebben we aan één cel al genoeg om je DNA-profiel op te maken", zegt Els Jehaes. "De politie weet dat en gaat dan ook minutieus te werk bij een sporenonderzoek. Zij verzamelen ter plaatse de items waar mogelijk DNA op zit. Die spullen komen naar ons laboratorium en op basis daarvan maken we een DNA-profiel van de dader. Dat kan zelfs jaren na de feiten. DNA blijft heel lang opspoorbaar. Eens we je profiel hebben opgemaakt wordt je DNA gelinkt aan de gekende stalen in de verdachten- en veroordeeldendatabank van justitie."

Alles bij de bron; VRT


 

Eind oktober werd bekend dat een rechercheur van het politiekorps in Orlando in juli een gerechtelijk bevel had gekregen om de volledige dna-database van GEDmatch te doorzoeken. Het ging daarbij ook om de profielen van gebruikers die hadden aangegeven dat ze hun data niet voor opsporingsdiensten toegankelijk willen maken. GEDmatch gaf binnen 24 uur gehoor aan het verzoek. "Dit is een gigantische game-changer", zegt Erin Murphy, rechtenprofessor aan de New York University, tegenover The New York Times. "Het bedrijf besloot om politie buiten de deur te houden, en dat wordt nu terzijde geschoven door de rechter. Het is een teken dat geen enkele genetische informatie veilig is."

Murphy en andere experts stellen dat de ontwikkeling andere opsporingsdiensten zal aanmoedigen om soortgelijke zoekbevelen voor andere dna-testdiensten aan te vragen, waardoor alle dna-databases in politiedatabases veranderen...

...Wanneer slechts 2 procent van de Nederlandse bevolking zijn of haar dna-profiel naar een database zou uploaden, is het inmiddels mogelijk om altijd tot een dna-match met een verwant te komen, zo stelde dna-expert Lex Meulenbroek van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) eerder dit jaar. "In theorie is het zo dat als 350.000 Nederlanders zeggen: mijn dna mag in een databank om misdrijven op te lossen, we bijna elk dna-spoor kunnen identificeren via stamboomonderzoek."

Alles bij de bron; Security


 

Abonneer je nu op onze wekelijkse nieuwsbrief!
captcha