De afgelopen jaren werd er blind vanuit gegaan dat het verzamelen van allerlei persoonlijke gegevens meerwaarde zou hebben. Dat blijkt niet zo te zijn, zegt digitale denker Marijn van Vliet.

Zo is de datahonger bij de overheid nog altijd niet gestild. Ondanks de vele voorbeelden van hoe schadelijk de verzameling van data en geautomatiseerde analyse door de overheid kan zijn. De toeslagenaffaire spreekt uiteraard voor zich. Maar ook het illegaal volgen van activisten door de NCTV leidt ertoe dat zij hun legitieme activisme stopzetten en dat holt onze democratie uit.

Toch worden er bijna elke week nieuwe wetten gepresenteerd waarmee meer data wordt verzameld, gekoppeld en geanalyseerd. Voorbeelden zijn de uitbreiding van de Wet op de Inlichtingendiensten, de NCTV-wet, wijziging van de wet basisregistratie personen.

Dat de overheid ondanks alles wat er mis is gegaan toch doorgaat met het verzamelen, koppelen en analyseren van meer data is het gevolg van een diepgeworteld datageloof. Het geloof dat meer data verzamelen leidt tot betere uitkomsten. Het valt niet te ontkennen dat dat in sommige gevallen ook zo is, maar de balans is nu zoek.

Nergens is dat datageloof meer aanwezig dan in het veiligheidsdomein. De afgelopen jaren hebben inlichtingendiensten, politie en andere opsporingsdiensten tal van extra bevoegdheden gekregen. Massale internettaps, ANPR-camera’s die dagelijks 5 miljoen auto’s in de gaten houden, het hacken van telefoons, het opslaan van passagiersgegevens van iedereen die een vlucht boekt, ‘proeftuinen’ met geautomatiseerde systemen die data uit ANPR-camera’s, hartslagmeters en andere sensoren combineren, gezichtsherkenning, drones en ga zo maar door. De vraag is: is het effectief? 

Neem de evaluatie van de zogeheten PNR-wet waarmee passagiersgegevens van elke vlucht die in Nederland vertrekt of aankomt opgeslagen worden: “Op basis van de beschikbare informatie is nauwelijks vast te stellen welke rol deze passagiersgegevens hebben gespeeld in strafrechtelijke onderzoeken. Er is tot op heden geen uitspraak van een strafrechter bekend waarin passagiersgegevens op grond van de PNR-wet als bewijs zijn gebruikt”.

Kortom: niet-effectief. Kosten: 22 miljoen per jaar. Of neem de evaluatie van de ANPR-bevoegdheid. Ook voor deze bevoegdheid geldt dat het opslaan van alle kentekens die ANPR camera’s passeren niet bewezen effectief is. Kosten: niet transparant, maar het opslaan van zoveel foto’s kost sowieso miljoenen, waarschijnlijk tientallen miljoenen, euro’s per jaar. 

Als de Tweede Kamer zijn controlerende taak en budgetrecht serieus neemt, dan moeten dit soort bevoegdheden beter tegen het licht gehouden worden.  Er is een herijking nodig van het nut van data verzameling, koppeling en analyse. De afgelopen jaren werd er blind vanuit gegaan dat het meerwaarde zou hebben, dat blijkt niet zo te zijn. Nu is het tijd voor een meer volwassen discussie over dataverzameling.

Alles bij de bron; InnovationOrigins


 


Schrijf je in op onze wekelijkse nieuwsbrief!