NRC onthulde vorige maand dat de politie de telefoongegevens van asielzoekers die in Nederland asiel aanvroegen jarenlang in een geautomatiseerd systeem vergeleek met een database vol strafrechtelijke informatie. Nederland ging daarbij veel verder dan buurlanden in het vergaren van privacy-gevoelige data uit telefoons van asielzoekers

Officieel deed de politie dit om de identiteit vast te kunnen stellen van asielzoekers zonder papieren, maar in de praktijk speurde ze zo ook naar criminele en staatsgevaarlijke asielzoekers.

Het systeem moest aanwijzingen voor jihadisme en andere strafbare feiten opleveren; zo werden contactlijsten van asielzoekers vergeleken met telefoonnummers van mensenhandelaren en -smokkelaars. Na een privacytoets kwam de politie er, naar eigen zeggen, vorige maand achter dat dit niet mocht. Het proefproject, dat de naam ‘Athene’ had gekregen, werd stilgelegd...

...Rond opsporing op basis van data hangt ten onrechte „een zweem van vooruitgang”, zegt Bart van der Sloot, data-expert aan de Tilburg University. De neiging bestaat om steeds meer data te verzamelen, zegt hij, maar die gegevens moeten ook geanalyseerd worden. Dat blijkt moeilijk, om verschillende redenen. Hoe bouw je een betrouwbaar systeem dat misdrijven herkent? Hoe doorzoek je miljoenen foto’s? En wat kun je echt afleiden uit iemands contactenlijst? De politie, zegt Van der Sloot, denkt te weinig na over welke informatie bruikbaar is.

Zulke problemen speelden ook bij Athene. De vreemdelingenpolitie gaf in 2021 via Athene twintig signalen door aan andere politiediensten, maar dit leidde geen enkele keer tot strafrechtelijk onderzoek. Of signalen uit eerdere jaren tot opsporingsonderzoeken hebben geleid, zegt de politie niet te weten. „Dat ze de effectiviteit niet kunnen aantonen, is juridisch gezien zó kwalijk”, zegt Van der Sloot. „Je mag alleen een privacy-inbreuk maken als het algemene belang erbij gediend is. Dat moet je kunnen aantonen.”...

...In Europa heeft het uitlezen van telefoons volgens Bolhuis slechts een handvol strafzaken opgeleverd. Mensen die iets te verbergen hebben weten vaak wanneer ze dat moeten doen, zegt Bolhuis. Asielzoekers gooien hun telefoon weg of nemen een andere naam op sociale media. Uit Syrië afkomstige oorlogsmisdadigers zijn in Europa vaak toevallig herkend, volgens Bolhuis. „Het is bijzonder moeilijk om ze eruit te pikken.”

Alles bij de bron; NRC


 


Abonneer je nu op onze wekelijkse nieuwsbrief!
captcha