Overheid, Politiek & Wetgeving

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en demissionair minister van Justitie Ferd Grapperhaus (CDA) wisten dat ze in strijd met de wet handelden bij het verzamelen van privacygevoelige gegevens over burgers. Dat blijkt uit interne documenten die NRC bij de overheid heeft opgevraagd en ingezien.

Juristen van de NCTV hadden gezegd dat het verzamelen, analyseren en opslaan van informatie van burgers "onrechtmatig" gebeurde. Juristen van Grapperhaus kwamen in februari tot dezelfde conclusie. Toch hield hij tijdens een Kamerdebat in juni vol dat de NCTV de wet niet had overtreden.

Alles bij de bron; NU


 

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) handelde volgens zijn eigen juridische afdeling „onrechtmatig” bij het jarenlang verzamelen, opslaan en analyseren van privacygevoelige informatie over burgers. Dat blijkt uit interne documenten die zijn vrijgegeven op grond van de Wet openbaarheid van bestuur. Demissionair justitieminister Ferd Grapperhaus (CDA) ontkende deze zomer in de Tweede Kamer dat de werkwijze in strijd was met de wet, terwijl hij toen al wist dat zijn juristen daar anders over dachten.

Het debat volgde op een publicatie van NRC in april waarin onthuld werd hoe de coördinator op grote schaal informatie over burgers had verzameld en verspreid. Ook bleken analisten met nepaccounts op sociale media honderden politieke campagneleiders, religieuze voormannen en linkse en rechtse activisten te volgen. Net voor publicatie werden de nepaccounts op Facebook, Instagram en Twitter opgeheven...

...Tweede Kamerleden willen opheldering van de minister. Hanneke van der Werf (D66): „Meermaals heeft minister Grapperhaus ontkend dat de NCTV onrechtmatig handelde. Nu blijkt niet alleen dat dit niet klopt, het was zelfs bij het ministerie bekend dat de minister hier niet de waarheid sprak. De minister heeft hier iets uit te leggen.”

Michiel van Nispen (SP): „De minister zal uitleg moeten geven hoe het kan dat hij in een Kamerdebat ontkent dat de NCTV de wet heeft overtreden, terwijl er dus op dat moment al bewijs lag van het tegendeel. Vanuit zijn eigen ministerie nota bene. Hoe kan dit?!”

Barbara Kathmann (PvdA) noemt het handelen van Grapperhaus „verbazingwekkend”. „Zijn woorden richting de Kamer waren klip en klaar: er zou wel degelijk juridische grond voor het handelen van de NCTV zijn geweest. Debat hierover kan niet uitblijven.”

Alles bij de bron; NRC


 

De NCTV surveilleert op grote schaal burgers en overtreedt daarmee al jaren de wet. Uit explosieve nieuwe documenten blijkt dat dit geen misstap was, maar strategie die door de top van de overheidsinstantie werd bepaald.

De overheid heeft het vertrouwen van burgers nodig. Zonder dat vertrouwen heeft ze geen echte macht - tenzij ze die met geweld afdwingt. Je zou daarom verwachten dat ze alles op alles zet om ons vertrouwen te verdienen en bewaren. Zo niet de Nationaal Coordinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Dat wordt duidelijk uit interne documenten van de NCTV die de minister van Justitie en Veiligheid gisteren publiceerde naar aanleiding van een Wob-verzoek van NRC.

Die documenten slaan onder andere op illegale surveillance die door de NCTV wordt uitgevoerd. Met die praktijk overtreedt de NCTV al jaren de wet. Uit de documenten blijkt dat de NCTV zich hiervan bewust is. Ook blijkt uit de documenten hoe ze met deze kennis omgaat: "doorgaan en risico accepteren". Tot slot toont de NCTV zich in de documenten bewust van wat de mogelijke risico's zijn van haar onwettelijke handelen: boetes, rechtszaken, politieke afbreuk en daling van vertrouwen.

Dit is niet de visie van een enkele lage ambtenaar of Einzelgänger. Een van de documenten is namelijk opgesteld namens een lid van het managementteam van de NCTV. 

Maar er is meer. In juni publiceerde de minister een conceptwetsvoorstel waarmee hij hoopte een wettelijke grondslag te creëeren voor de illegale surveillancepraktijk van de NCTV. Voorbarig, vonden wij, want er is nog helemaal geen maatschappelijk debat gevoerd over het uitbreiden van de taken van de NCTV. Willen we eigenlijk wel een derde geheime dienst in Nederland? Uit de interne documenten blijkt dat hierover ook binnen de NCTV zelf fundamentele twijfels bestaan. Het gaat dan om vragen over "de rol en positie die de NCTV binnen het veiligheidsdomein bekleedt (of wil bekleden)." Ze omschrijft dit vraagstuk zelfs als "existentieel".

Bits of Freedom wil dat de minister in gesprek gaat over dit existentiële vraagstuk. Niet alleen met de NCTV, maar met het parlement en de bredere samenleving. Dat gesprek moet gaan over de taken van de NCTV en haar verhouding tot andere instanties binnen het veiligheidsdomein. En natuurlijk volstrekt overbodig om op te merken: de NCTV moet elke handeling waarover twijfels over de wettelijke grondslag bestaan, direct stoppen. Gewoon doorgaan en risico's nemen is geen optie.

Alles bij de bron; Bits-of-Freedom


 

Het is duidelijk dat gemeenten hulp nodig hebben bij het naleven van privacywetgeving bij het verwerken van persoonsgegevens en het is een taak van het rijk om ze daarin te ondersteunen. Dat schrijft minister Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66).

In mei bleek uit onderzoek dat gemeenten online nepaccounts gebruiken om met burgers mee te kijken en dat ambtenaren zich er niet van bewust zijn dat dat niet mag. De minister merkt op dat steeds meer veiligheids- en leefbaarheidsvraagstukken zich online afspelen.

Het onderzoek laat volgens Ollongren "zien dat men nog onvoldoende bewust is van de kaders van de AVG".

Alles bij de bron; AGConnect


 

Net als de Duitse overheid maakt ook de Nederlandse overheid gebruik van Facebookpagina’s. Dat moet vanzelfsprekend gebeuren binnen de regels voor het beschermen van persoonsgegevens, zoals die onder meer zijn vastgelegd in de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).

De overheidsinstelling kan, als beheerder van een Facebookpagina, in sommige gevallen worden aangemerkt als gezamenlijk verwerkingsverantwoordelijke, in dit geval samen met Facebook, in de zin van artikel 26 van de AVG.

In een uitspraak heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie namelijk geoordeeld dat een beheerder van een Facebookpagina niet van de verplichting tot bescherming van persoonsgegevens wordt ontslagen door het feit dat de beheerder gebruik maakt van het door Facebook beschikbaar gestelde platform. Als gezamenlijk verwerkingsverantwoordelijken moeten Facebook en de overheid beide voldoen aan de regels van de AVG en dit ook kunnen aantonen. 

Ik vind het belangrijk dat de Nederlandse overheid op rechtmatige en zorgvuldige wijze omgaat met (de bescherming van) persoonsgegevens. Daarom laat ik op dit moment uitzoeken op welke manier de Rijksoverheid gebruik maakt van Facebookpagina’s, welke AVG-rol daarin wordt aangenomen en welke afspraken met Facebook hierover mogelijk al bestaan.

Met deze informatie zal ik bezien of een gegevensbeschermingseffectbeoordeling (DPIA) moet worden opgesteld om te bekijken of er aanvullende maatregelen nodig zijn. Zo nodig leg ik een DPIA voor aan de Autoriteit Persoonsgegevens.

Alles bij de bron; RijksOverheid


 

Demissionair minister De Jonge van Volksgezondheid wil op korte termijn verkennen of het mogelijk is voor werkgevers om de individuele vaccinatiestatus van hun werknemers te registreren. Dat is op dit moment onder de AVG niet toegestaan. Dat schrijft de minister in een brief aan de Tweede Kamer....

....De AVG staat het nu niet toe dat werkgevers de individuele vaccinatiestatus kunnen registreren. "Ik wil op korte termijn verkennen hoe dit mogelijk gemaakt kan worden en zal daartoe ook in nader overleg treden met de (vertegenwoordigers) van organisaties van werkgevers en werknemers in de zorg", zo stelt de minister. Die voegt toe dat het hier niet om een registratieplicht gaat en medewerkers niet verplicht zijn om hun vaccinatiestatus door te geven.

Alles bij de bron; Security


 

Wie vanaf 25 september bijvoorbeeld in een café een kopje koffie wil drinken, uit eten wil of een theater wil bezoeken, moet een coronabewijs laten zien. Dat heeft het demissionaire kabinet dinsdag bekendgemaakt.

De overheid zet flink in op de digitale wijze om de coronapas te bemachtigen: de CoronaCheck-website en -app. Maar ouderen, laaggeletterden, mensen met een beperking en migranten krijgen te weinig ondersteuning bij het regelen van het papieren alternatief, vinden Pharos en de ANBO.

Ouderen beschikken niet altijd over een DigiD of kunnen daar niet zelfstandig mee overweg, zegt de ANBO. Deze digitale identificatie bij de overheid is nodig om een papieren versie van de coronapas te krijgen. 

Dit risico geldt ook voor onder anderen laaggeletterden, migranten en mensen met een beperking, merkt het expertisecentrum Pharos op. Deze organisatie maakt zich hard voor inclusiviteit in de zorg. De groep is groot: Nederland telt alleen al 2,5 miljoen laaggeletterden. De digitale route om een papieren pas aan te vragen, is bovendien complex, zegt woordvoerder Jeantine Reiger. "Mensen die er moeite mee hebben, moeten van een website naar DigiD naar e-mail. Het is van platform naar platform en dat is vaak te moeilijk."

Een alternatief is bellen met de CoronaCheck-helpdesk (0800-14 21) of het algemene coronanummer (0800-13 51) om het papieren bewijs thuis opgestuurd te krijgen. Maar de ANBO hoort dat medewerkers van de helpdesk de methode niet kennen of dat ouderen door drukte op de lijnen niemand te spreken krijgen, zegt woordvoerder Evers.

Alles bij de bron; NU


 

Een Rijksbrede uitleg waarin staat hoe burgers op internet binnen de regels van de AVG kunnen worden gemonitord zou later dit jaar gereed moeten zijn. Dat heeft demissionair minister Ollongren van Binnenlandse Zaken laten weten op vragen van Kamerlid Van Haga over het gebruik van nepaccounts op social media door gemeenten.

Die gebruiken de accounts voor het monitoren van burgers, zo blijkt uit onderzoek van de NHL Stenden Hogeschool in Leeuwarden en de Rijksuniversiteit Groningen. Hierbij wordt soms ook de wet overtreden. Zo werkt bijna één op de zes van de ondervraagde gemeenten met nepaccounts. Alleen politie en inlichtingendiensten mogen deze methode onder strikte voorwaarden inzetten.

Om de bewustwording over de regels voor monitoring binnen het rijk te vergroten wil het kabinet de expertise binnen overheidsorganisaties versterken. "We ontwikkelen daarom een Rijksbrede richtlijn/handreiking Monitoring waarin we aangeven hoe de departementen en uitvoeringsinstanties binnen de kaders van de AVG kunnen monitoren", maakte de minister eerder al bekend op vragen van de SP over het onderwerp. 

Alles bij de bron; Security


 

Het Digital Trust Center van het ministerie van Economische Zaken gaat vanaf vandaag individuele bedrijven proactief informeren over cyberdreigingen. Het gaat dan bijvoorbeeld om kwetsbaarheden in de software waar het bedrijf in kwestie gebruik van maakt of andere acute beveiligingslekken.

Het DTC kan dit in eerste instantie nog op beperkte schaal doen bij ernstige dreigingen. De dreigingsinformatie waarover het DTC beschikt is onder andere afkomstig van het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC).

Het DTC start dit najaar ook een nieuwe pilot om al gericht dreigingsinformatie te delen met veertig bedrijven die zich vooraf bij dit pilotprogramma hebben aangemeld. Deelnemers geven hun gegevens zoals ip-adressen en domeinnamen door aan het DTC. Deze worden vervolgens doorlopend vergeleken met de bij het DTC bekende dreigingsinformatie. Op de langere termijn wil de organisatie naar een systeem dat dreigingsgegevens (geautomatiseerd) koppelt aan gegevens van bedrijven die zich hebben aangemeld.

Alles bij de bron; Security


 

Dat digitale technologie de samenleving voor enorme uitdagingen stelt, erkennen politici en beleidsmakers inmiddels wel. Maar het is tot dusver niet gelukt om deze dreigingen voldoende het hoofd te bieden. Het thema cyberveiligheid staat al jaren op de agenda, maar onze digitale netwerken zijn er niet veiliger op geworden. Of neem duurzaamheid: het kabinet streeft al jaren naar een samenleving die zowel duurzaam als digitaal geavanceerd is. Hoe die twee moeten samengaan, is nog steeds onduidelijk. Er ligt dus een urgente vraag op de formatietafel: hoe zorgen we ervoor dat de digitale samenleving over vier jaar écht veiliger, duurzamer, gezonder en menselijker is?

Allereerst zal een nieuw kabinet gebaat zijn bij wat Hollandse nuchterheid over de mogelijkheden van digitale technologie. Computers zijn goed in het beheersen van de regels van een spel als Go, maar niet in het voorspellen van sociale uitkomsten, zoals wie succesvol wordt in een nieuwe baan. Juist in zo’n dynamische sociale omgeving vallen de prestaties van digitale technologie keer op keer tegen.

Daarnaast moet een nieuw kabinet niet in de val trappen om digitale technologie naar voren te schuiven als dé oplossing voor bepaalde problemen. Digitale technologie is pas deel van de oplossing als deze verstandig ingebed wordt in complexe praktijken als de zorg en het onderwijs. De overheid moet hier de criteria formuleren. Te meer omdat digitale innovaties niet zonder risico’s zijn.

Helaas worden die risico’s nog vaak onderschat. De afgelopen jaren is er gelukkig meer aandacht gekomen voor privacy, veiligheid en non-discriminatie. Maar voor de verdergaande effecten van digitale innovaties is nog steeds te weinig oog. ....Systemen die veilig en privacy vriendelijk zijn, kunnen immers nog altijd leiden tot een onwenselijk aannamebeleid, of een verstoorde relatie tussen leerling en leraar.

Een nieuw kabinet moet dan ook meer oog hebben voor de ingrijpende manier waarop digitale technologie onze levens verandert. Dat betekent ook: op tijd durven regels en randvoorwaarden op te stellen om digitale technologie in goede banen te leiden. Laten we eerlijk zijn: de ondermijnende invloed van de grote platformbedrijven op de democratie en de economie, is te lang op zijn beloop gelaten. Ook de komende jaren krijgt de samenleving te maken met digitale toepassingen die op gespannen voet staan met mensenrechten – zoals AI-systemen die proberen onze emoties uit te lezen of ons op afstand identificeren.

Verantwoorde innovaties vragen om het tijdig innemen van stevige, heldere posities – door een nieuw kabinet én door volksvertegenwoordigers. Waar nodig zullen ze ook de uitrol van ongewenste toepassingen moeten stoppen. Anders blijven we in de digitale samenleving dweilen met de kraan open.

Alles bij de bron; RathenauInstituut


 

Abonneer je nu op onze wekelijkse nieuwsbrief!
captcha