Censuur

SP Kamerlid Peter Kwint en VVD Kamerlid Dilan Yesilgöz-Zegerius wil dat EU-organisatie EU vs Disinfo wordt opgeheven. Dat zeiden beiden woensdagavond in de Tweede Kamer. Daarmee gaan de liberalen lijnrecht in tegen minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren (D66) die eerder deze maand zei de organisatie – die TPO, Chris Aalberts, Geenstijl en De Gelderlander beschuldigt van het verspreiden van nepnieuws – te willen versterken.

Volgens Kwint staat dit ‘Brusselse blunder bureau’ stijf van ‘broddelwerk en tegenstrijdige verklaringen’. Yesilgöz-Zegerius steunt Kwint daarin en pleit voor opheffing: “Geen enkel overheidsorgaan mag zich bemoeien met onafhankelijke media.”

Mediaminister Arie Slob (ChristenUnie) voelde zich zichtbaar overvallen en zei dat het kabinet later op de kwestie zal terugkomen.

Alles bij de bron; TPO


 

Desinformatie bereikt ook Nederland, zegt de Leidse onderzoeker Peter Burger. Maar overheden die nu harde maatregelen voorstellen, slaan door...

...het is opvallend hoeveel beleidsmakers in binnen- en buitenland de laatste tijd maatregelen aankondigen tegen politieke beïnvloeding. Een kleine greep uit de maatregelen: de Europese Commissie presenteerde in januari een Taskforce Nepnieuws die de invloed van trollen op verkiezingen moet tegengaan. Minister Ollongren pleit voor maatregelen omdat de Russen de Nederlandse publieke opinie bespelen, door De Telegraaf prompt gebracht als een Russische ‘nepnieuwslawine’. 

Hoe groot is het probleem eigenlijk en heeft overheidsingrijpen zin? Volgens de Leidse wetenschapper Peter Burger ontbeert de discussie nuance en kennis. „We moeten oppassen dat de maatregelen niet meer schade aanrichten dan het probleem.”

Eerst de feiten, want die ontbreken nog weleens in de discussie, zegt Burger. Ja, de Russen proberen de publieke opinie te bespelen in Westerse landen, soms openlijk, soms heimelijk. Toch denkt hij dat politici nu te gemakkelijk met maatregelen schermen. „We weten niet precies hoeveel invloed deze desinformatie heeft, maar waarschijnlijk is die beperkt.”

Daar is geen onderzoek naar gedaan? „Nee, weinig. Dat geldt voor nepnieuws in het algemeen. Er zijn talloze studies naar nepnieuws, maar ze gaan nauwelijks over de omvang van het fenomeen en de invloed ervan op de samenleving. Ik maak me zorgen dat nu beleid wordt gemaakt op basis van beperkte informatie.”

Zijn er wel verstandige oplossingen? „Ik heb ook niet het ei van Columbus. De internationale club van factcheckers IFCN adviseerde de EU onlangs dat de informatie die wel klopt voor iedereen eenvoudig beschikbaar moet zijn. Dat betekent dus ook dat de EU zelf transparanter moet worden.

„Wat ik niet wil is zo’n Duitse sociale-mediawet tegen nepnieuws en haat, de Netzwerkdurchsetzungsgesetz. Door die wet kunnen sociale netwerken die niet op tijd nepnieuws en haat verwijderen torenhoge boetes krijgen. Om die boetes te voorkomen nemen de bedrijven strengere maatregelen dan wat stand zou houden bij een justitiële toets. Zo helpt de overheid mee met de beknotting van de vrijheid van meningsuiting. „Op het gebied van politiek nepnieuws moeten beleidsmakers uiterst terughoudend zijn. De overheid moet niet zelf gaan factchecken. Dat ging onlangs helemaal mis met de EU-organisatie EU vs Disinfo, die aantoonbaar onjuist artikelen van Nederlandse media omschreef als desinformatie.

Alles bij de bron; NRC


 

tpo2De EU-organisatie EU vs Disinfo – onderdeel van de East StratCom Task Force – een in 2015 met goedkeuring van alle lidstaten door de Europese Unie opgerichte en gefinancierde club die zich bezighoudt met Russische desinformatie en nepnieuws – beschuldigt naar nu blijkt TPO en verslaggever Chris Aalberts van het verspreiden van nepnieuws. Aalberts maakte  in november 2015 in het kader van zijn 215-delige serie Bruslogeen reportage over een bijeenkomst van FvD. Het was een lezing in de aanloop van het referendum over het associatieverdrag met Oekraïne. 

In dit op donderdag 19 november gepubliceerde feitelijke verslag beschrijft Aalberts de bijeenkomst en wat de sprekers te melden hebben. Maar dat was tegen het zere been van Promote Ukraine. Deze club die ‘Oekraïense ideeën in Europa wil verspreiden’ dient een klacht in bij EU vs Disinfo. De EU club buigt zich vervolgens over het artikel en komt met een oordeel“Het artikel lijkt alleen gericht te zijn op het verslechteren van het imago van Oekraïne in aanloop naar het Nederlandse referendum over de associatieovereenkomst.”

En daarom is die strijd van minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren (D66) tegen nepnieuws zo beangstigend. Daarom is die recent door de EU opgetuigde nepnieuwscommissie onder leiding van de Nederlandse Madeleine de Cock Buning zo eng. Welkom in 1984.

Alles bij de bron; NPO


 

Ondanks dat politieke beïnvloeding, nepnieuws en framing al bestaan sinds de mens politiek bedrijft, liggen deze fenomenen recentelijk onder een vergrootglas. Huidig Minister van Binnenlandse Zaken, Kasja Ollongren (D66), uitte onlangs haar zorgen over beïnvloeding door nepnieuws vanuit Rusland

Nepnieuws en framing zijn communicatieve technieken die toehoorders overtuigen. Bij framing moet men denken aan het kaderen van de berichtgeving door gebruik van eufemistisch taalgebruik of het bewust weglaten van feiten. Dit wordt gedaan om een bepaald narratief aannemelijk te maken of te populariseren. Nepnieuws is van een andere orde en bevat het verspreiden van desinformatie met het doel de toehoorders te misleiden. 

De politiek en oude media, die jarenlang het monopolie op informatievoorziening hadden, lijken zenuwachtig te worden van de groei van alternatieve media. ...Het idee dat grote ondernemingen en de politiek dit kunnen oplossen is echter veel schadelijker. Want wanneer overheden en grote techbedrijven samenwerken om te bepalen welke ideeën juist zijn dan leidt dit tot onzichtbare censuur. Dat is nu al het geval.

Het maatschappelijk debat is gebaat bij diversiteit van ideeën en de vrije uitwisseling van informatie is daarvoor cruciaal. Nepnieuws kan het best worden gezien als een spreekwoordelijke lekke band die de wagen van vrijheid van meningsuiting vertraagt. Zodra de vertraging wordt opgemerkt wordt de lekke band verwisselt en wordt de reis vervolgd. Het is onnodig om ook de motorkap te openen en nieuwe airbags te plaatsen.

Alles bij de bron; TPO


 

Politici zijn, als het om feiten gaat, niet te vertrouwen: die hebben een ideologische agenda, net als veel media en wetenschappers overigens. Martin Sommer noemde dat ooit, in reactie op migratiehistoricus Leo Lucassen, 'de gelijkhebberigheid van de betere feiten'. Zelfs statistici, de hoeders van de feiten, zijn er zelf uitermate goed in om cijfertjes in hun voordeel uit te leggen: als de absolute aantallen je punt niet bevestigen, dan kun je die altijd omzetten in percentages, of in misleidende tabellen, of je past de periode gewoon een beetje aan, zodat een grafiek opeens sterk lijkt te stijgen of dalen.

Dat is in principe niet erg. In een open debat kunnen vooringenomenheden worden benoemd en drogredenen worden gefileerd. En dat is precies waar bestuurders de kriebels van krijgen: een open debat. Het liefst timmeren zij dat dicht met wetgeving. Zo heeft Duitsland inmiddels een censuurwet ingevoerd waarbij sociale media zélf worden geacht nepnieuws binnen 24 uur te verwijderen - anders dreigt een miljoenenboete. Zorgwekkend. Zou een rechtsstaat niet zelf in staat moeten zijn om burgers (louter achteraf) te vervolgen voor strafbare uitspraken?

President Macron voert binnenkort eenzelfde censuurwet door in Frankrijk en deze kwalijke trend zette minister Ollongren, als ze al enige aansporing nodig had, ertoe aan om ook in Nederland het gevaar van 'nepnieuws' aan te kaarten. Alleen had Ollongren zich er wat op verkeken dat er voor overheidsingrijpen in het vrije, open debat wel heel goede redenen moeten zijn.

Haar pleidooi voor anti-nepnieuwswetgeving berustte op niet veel meer dan... tja, nepnieuws? Kan de minister misschien eens een goed voorbeeld geven?

Neen. Want precies daar zit het voordeel van een open debat: zodra iemand onzin beweert zijn er genoeg journalisten en burgers die dat in een mum van tijd hebben blootgelegd. De angel is er dan meteen uit en wie het nepnieuws opgewonden heeft rondgetwitterd staat voor schut. Zo gaat het keer op keer. Een goede democratie berust op een radicaal open debat, waarin zin van onzin wordt onderscheiden en de beste argumenten komen bovendrijven. 

De vrijheid van meningsuiting is nooit volledig. Zo zijn smaad, laster en bedreiging gewoon strafbaar - en in Nederland helaas ook het veel vagere 'aanzetten tot haat'. De rechtsstaat heeft al genoeg instrumenten om 'opiniedelicten' aan te pakken. Maar het debat moet wel onstuimig gevoerd kunnen worden, daarbij horen ook onwelgevallige en kwetsende meningen, mevrouw Ollongren. Ook dat is democratie. Als die ergens bij gebaat is, dan is het mínder, niet méér overheidscontrole.

Alles bij de bron; Volkskrant


 

Een nieuwe Duitse wet die haatzaaien op sociale media moet tegengaan, heeft waarschijnlijk een tweet vernietigd van de man die zelf voor die wet verantwoordelijk is: de demissionaire minister Heiko Maas (Justitie, SPD). Hij twitterde in 2010 dat de populistische bestsellerschrijver Thilo Sarrazin, tevens partijprominent, een „idioot” was. Der Spiegel berichtte maandag dat Twitter dit bericht waarschijnlijk heeft gewist op grond van het Netzwerkdurchsetzungsgesetz (kortweg: NetzDG). Waarmee, als dit waar is, wel bewezen is dat die wet problematisch is. Maar ook los daarvan is het NetzDG een vrucht van overhaaste, op verkiezingen gerichte wetgeving.

Inmiddels hebben oppositiepartijen van Groenen en de liberale FDP ook stelling genomen tegen de effecten van de nieuwe wet. Wat op zich weer ironisch getimed was, want tegelijkertijd maakten CDU/CSU en SPD bekend dat zij deze week serieus onderhandelen over een doorstart van de Grote Coalitie. Als Groenen en liberalen over hun schaduw waren heengesprongen in een eerdere fase van de coalitievorming hadden ze de wetgeving van binnenuit mogelijk kunnen bijsturen. Nu mogen ze blaffen naar de maan.

Het NetzDG is een schoolvoorbeeld van hoe gecompliceerd het kan zijn om goede bedoelingen (het online bestrijden van haat) om te zetten in effectieve wetgeving. Een van de complicaties bij de nieuwe Duitse internetwet vormen de grote Amerikaanse techbedrijven, zoals Facebook en Twitter. Die onttrekken zich, vermomd als anonieme reuzen, aan iedere verantwoordelijkheid voor hun content. Deze private partijen zijn ongeschikt om de rol van censor te vervullen, en zo blijkt het middel erger dan de kwaal.

Alles bij de bron; pdfNRC


 

 

DDR-deskundige Hubertus Knabe zei deze week over de (uitvoering van) de Duitse censuurwet, NetzDG al: precies zo redeneerde de Stasi. En dat blijkt wel. Nu mag Irina Schlegel, de hoofdredacteur van het onderzoeksmagazine ‘InformNapalmDeutsch’ haar mening niet meer op Facebook en Twitter zetten.

Ze schreef op 1 januari in verband met de Duitse terughoudendheid jegens de protesten in Iran: “Men krijgt de indruk dat Duitsers een ongelooflijk laffe natie zijn geworden als men het zwijgen over de Iraanse revolutie hoort.” Twee dagen later schrapte Facebook het bericht en blokkeerde de auteur drie dagen lang.

Schermafbeelding 2018 01 06 om 12.05.08

Alles bij de bron; TPO


 

Macron kondigde woensdag aan dat hij wetgeving wil doorvoeren die rechters de gelegenheid geeft om websites te blokkeren en persoonlijke internetaccounts te sluiten, in het bijzonder tijdens verkiezingscampagnes. Bovendien zouden internetbedrijven als Facebook en Google verplicht gesteld worden om de namen te publiceren van gesponsorde webpagina’s. 

De conservatieve senator Bruno Retailleau had er geen goed woord voor over: “Alleen autoritaire regimes proberen te controleren wat de waarheid is”, zei hij. De vrijheid van meningsuiting brengt risico’s met zich mee, aldus de politicus, maar dat is beter “dan de verleiding om de geesten te controleren”. 

Ook in Duitsland worden pogingen ondernomen om uitingen via internet te reguleren en de kritiek is niet van de lucht, hier vooral omdat de wet Facebook en consorten laat bepalen wat wél en wat niet door de beugel kan. De afgelopen dagen zijn racistische tweets van rechtse politici verwijderd, maar ook een satirische reactie daarop.

Alles bij de bron; Trouw


 

Abonneer je nu op onze wekelijkse nieuwsbrief!
captcha